PHẦN 1: NGÀNH THIẾT KẾ NỘI THẤT ĐANG THAY ĐỔI NHANH HƠN CHÚNG TA NGHĨ
Trong khoảng mười năm trở lại đây, thiết kế nội thất tại Việt Nam đã chuyển mình rất mạnh. Từ một lĩnh vực mang tính thủ công – cảm tính – truyền nghề, ngành này đang dần trở thành một hệ sinh thái phức hợp gồm thiết kế, sản xuất, công nghệ, quản lý và dịch vụ.
Sự phát triển của đô thị, bất động sản, du lịch và thương mại đã tạo ra nhu cầu khổng lồ về không gian sống và không gian sử dụng. Tuy nhiên, cùng với nhu cầu tăng cao là sự bão hòa nhân sự, sự chuẩn hóa sản phẩm, và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Điều này buộc người làm nghề không thể tiếp tục tồn tại chỉ bằng kỹ năng vẽ hay thẩm mỹ đơn thuần. Ngành thiết kế nội thất hôm nay không còn là “ai vẽ đẹp hơn thì thắng”, mà là ai hiểu rõ vị trí của mình trong hệ thống thì người đó đi xa hơn.
Xem thêm: việc làm xây dựng
PHẦN 2: THIẾT KẾ NỘI THẤT KHÔNG PHẢI LÀ MỘT NGHỀ ĐƠN LẺ
Một sai lầm phổ biến của người mới vào nghề là xem thiết kế nội thất như một công việc độc lập: một người – một bản vẽ – một công trình. Trên thực tế, thiết kế nội thất là một mắt xích trong chuỗi giá trị rất dài.
Chuỗi đó bao gồm: nghiên cứu nhu cầu → thiết kế không gian → thiết kế đồ đạc → sản xuất → thi công → vận hành → bảo trì → trải nghiệm người dùng. Trong mỗi giai đoạn đều có những con người khác nhau, vai trò khác nhau và lợi ích khác nhau.
Người thiết kế nội thất không nhất thiết phải làm giỏi tất cả, nhưng bắt buộc phải hiểu mình đang đứng ở đâu trong chuỗi đó. Khi bạn hiểu rõ vị trí của mình, bạn sẽ biết mình cần học gì, cần kết nối với ai và cần phát triển theo hướng nào.
PHẦN 3: PHÂN TẦNG CÔNG VIỆC TRONG NGÀNH THIẾT KẾ NỘI THẤT
Nếu nhìn một cách hệ thống, công việc trong ngành thiết kế nội thất có thể chia thành nhiều nhóm rõ ràng.
- Nhóm thứ nhất là thiết kế không gian: tập trung vào bố cục, công năng, trải nghiệm sử dụng, ánh sáng và cảm xúc tổng thể. Đây là nhóm mang tính “đạo diễn”, quyết định tinh thần chung của công trình.
- Nhóm thứ hai là thiết kế đồ đạc và chi tiết: tập trung vào furniture, vật liệu, cấu tạo, kỹ thuật sản xuất. Nhóm này đòi hỏi hiểu biết sâu về xưởng, máy móc và khả năng hiện thực hóa bản vẽ.
- Nhóm thứ ba là thiết kế thương mại – vận hành: văn phòng, showroom, khách sạn, nhà hàng, nơi thiết kế gắn chặt với hiệu quả kinh doanh và trải nghiệm khách hàng.
- Nhóm thứ tư là quản lý thiết kế và dự án: kết nối giữa thiết kế – thi công – tài chính – tiến độ.
Một người không thể giỏi tất cả các nhóm cùng lúc. Việc cố gắng làm “mọi thứ một chút” thường dẫn đến trung bình và dễ bị thay thế.
PHẦN 4: SỰ ĐÀO THẢI TỰ NHIÊN CỦA NGHỀ THIẾT KẾ
Thiết kế nội thất là ngành có tỷ lệ đào thải cao, không phải vì nghề khắc nghiệt, mà vì nhiều người bước vào nghề mà không có chiến lược phát triển dài hạn.
Rất nhiều người dừng lại ở mức “thợ vẽ”: làm theo mẫu có sẵn, lặp lại công thức cũ, phụ thuộc hoàn toàn vào phần mềm và yêu cầu ngắn hạn của công ty. Khi thị trường thay đổi hoặc công nghệ thay thế được công việc đó, họ lập tức bị bỏ lại phía sau.
Ngược lại, những người tồn tại lâu dài thường không phải là người vẽ đẹp nhất, mà là người có tư duy hệ thống, biết tự học, biết thích nghi và biết nâng cấp bản thân theo từng giai đoạn.
PHẦN 5: TƯ DUY NGHỀ NGHIỆP QUAN TRỌNG HƠN KỸ NĂNG
Kỹ năng là thứ có thể học nhanh, nhưng tư duy nghề nghiệp mới là yếu tố quyết định.
Một người có tư duy nghề nghiệp tốt sẽ luôn đặt câu hỏi:
– Công việc này đang giải quyết vấn đề gì?
– Giá trị mình tạo ra nằm ở đâu?
– Nếu công việc này biến mất, mình còn gì để tiếp tục tồn tại?
Thiết kế nội thất không phải là nghề để “làm cho vui”. Mỗi quyết định thiết kế đều liên quan đến tiền bạc, thời gian và cuộc sống của người khác. Khi bạn hiểu được điều đó, bạn sẽ nghiêm túc hơn với từng bản vẽ và từng lựa chọn của mình.
PHẦN 6: THU NHẬP – KẾT QUẢ CỦA GIÁ TRỊ CHỨ KHÔNG PHẢI MAY MẮN
Thu nhập trong ngành thiết kế nội thất không đến từ sự ngẫu nhiên. Nó phản ánh rất rõ mức độ thay thế của bạn.
Khi bạn chỉ làm được những việc mà nhiều người khác cũng làm được, thu nhập của bạn sẽ bị ép xuống mức thấp. Khi bạn đảm nhận được những phần việc khó, phức tạp, ít người làm được – thu nhập sẽ tự động tăng.
Con đường tài chính trong nghề thường đi qua các giai đoạn:
lương cơ bản → nhận thêm việc → làm khoán theo gói → quản lý phần việc → quản lý dự án → làm độc lập hoặc doanh nghiệp.
Nhảy cóc giai đoạn thường dẫn đến rủi ro rất lớn.
PHẦN 7: CÔNG NGHỆ VÀ TỰ ĐỘNG HÓA – MỐI ĐE DỌA HAY CƠ HỘI?
Công nghệ, AI và các nền tảng thiết kế nhanh đang thay đổi ngành nội thất từng ngày. Những thiết kế phổ thông, lặp lại, mang tính hệ thống cao sẽ dần được tự động hóa.
Tuy nhiên, công nghệ không thay thế được tư duy giải quyết vấn đề phức tạp, khả năng phân tích con người và bối cảnh cụ thể. Người thiết kế càng hiểu sâu về hành vi, văn hóa, tâm lý và vận hành thực tế thì càng ít bị thay thế.
Vấn đề không phải là sợ công nghệ, mà là bạn đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị.
PHẦN 8: HỌC TẬP LIÊN TỤC – ĐIỀU KIỆN BẮT BUỘC ĐỂ SỐNG SÓT
Học trong ngành thiết kế không dừng lại ở trường học. Thực tế, trường học chỉ cung cấp nền tảng tối thiểu.
Người làm nghề cần học từ công trình, từ xưởng, từ sai lầm, từ những dự án thất bại. Học cách nhìn lại công việc của chính mình, học cách cập nhật vật liệu, công nghệ, và đặc biệt là học cách đánh giá lại những điều mình từng cho là đúng.
Người ngừng học sẽ sớm trở nên lỗi thời, dù từng giỏi đến đâu.
PHẦN 9: ĐỊNH VỊ BẢN THÂN – CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT
Một câu hỏi mà bất kỳ ai làm nghề cũng nên tự hỏi:
“Mười năm nữa, mình muốn được nhắc đến như thế nào trong ngành này?”
Không cần phải nổi tiếng. Nhưng cần rõ ràng. Bạn muốn là chuyên gia kỹ thuật, người làm concept, người quản lý dự án, hay người làm sản xuất? Mỗi con đường đòi hỏi chuẩn bị khác nhau.
Sự mơ hồ kéo dài là kẻ thù lớn nhất của sự nghiệp.
PHẦN 10: KẾT LUẬN – THIẾT KẾ NỘI THẤT LÀ CUỘC CHẠY ĐƯỜNG DÀI
Thiết kế nội thất không phải là nghề dành cho sự vội vàng. Đây là nghề của tích lũy, trải nghiệm và trưởng thành dần theo thời gian. Những ai đủ kiên nhẫn, đủ tỉnh táo và đủ nghiêm túc sẽ tìm được chỗ đứng của mình. Ngành này không thiếu việc, chỉ thiếu những người hiểu rõ mình đang đi đâu.
