1. Đặt vấn đề
Trong lĩnh vực xây dựng, hai hướng đi phổ biến nhất đối với kỹ sư là thiết kế và thi công. Đây cũng là hai con đường khiến nhiều sinh viên và kỹ sư trẻ trăn trở nhất trong những năm đầu đi làm. Việc phân vân không xuất phát từ việc thiếu cơ hội, mà đến từ việc mỗi hướng đi đều có ưu điểm, nhược điểm và yêu cầu hoàn toàn khác nhau.
Không ít người lựa chọn theo cảm tính, theo lời khuyên của người quen, hoặc theo xu hướng số đông. Tuy nhiên, xây dựng là ngành có thời gian làm nghề dài, cường độ cao, nếu chọn sai hướng ngay từ đầu rất dễ dẫn đến chán nghề, đổi việc liên tục hoặc bỏ ngành. Vì vậy, việc hiểu đúng bản chất từng hướng đi là yếu tố quan trọng trước khi đưa ra quyết định.
Xem việc làm tại đây
2. Bản chất công việc của kỹ sư thi công
Kỹ sư thi công là người trực tiếp tham gia vào quá trình tổ chức và triển khai xây dựng công trình ngoài thực tế. Công việc gắn liền với công trường, nhà thầu, tổ đội thi công và tiến độ dự án.
Các nhiệm vụ thường gặp của kỹ sư thi công bao gồm:
- Triển khai bản vẽ thi công ra hiện trường
- Quản lý tiến độ, khối lượng, nhân công
- Phối hợp với tổ đội, thầu phụ, giám sát
- Kiểm soát chất lượng và an toàn lao động
- Xử lý các vấn đề phát sinh thực tế tại công trường
Môi trường làm việc của kỹ sư thi công mang tính năng động, áp lực cao và biến động liên tục. Thời gian làm việc không cố định, thường xuyên tăng ca, làm đêm, trực bê tông, theo tiến độ dự án.
3. Yêu cầu về tố chất khi đi theo hướng thi công
Thi công không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn cần tố chất cá nhân phù hợp. Một số yếu tố quan trọng có thể kể đến:
- Sức khỏe tốt: Do thường xuyên làm việc ngoài trời, tiếp xúc nắng mưa, môi trường bụi bẩn, tiếng ồn
- Khả năng giao tiếp: Làm việc trực tiếp với nhiều nhóm đối tượng khác nhau như tổ đội, chỉ huy trưởng, tư vấn giám sát
- Khả năng xử lý tình huống: Công trường luôn phát sinh vấn đề bất ngờ, đòi hỏi phản ứng nhanh và linh hoạt
- Tinh thần chịu áp lực: Áp lực tiến độ, chất lượng, an toàn luôn song hành
Những người phù hợp với thi công thường là người năng động, quyết đoán, thích hoạt động thực tế và không ngại va chạm.
4. Cơ hội việc làm và thu nhập của kỹ sư thi công
Một trong những ưu điểm lớn nhất của thi công là cơ hội việc làm nhiều và dễ tiếp cận. Các dự án xây dựng diễn ra liên tục ở nhiều địa phương, từ công trình dân dụng, công nghiệp đến hạ tầng.
Về thu nhập:
- Mức lương khởi điểm của kỹ sư thi công thường cao hơn thiết kế
- Có phụ cấp công trường, phụ cấp đi xa, tăng ca
- Cơ hội tăng lương nhanh nếu thể hiện tốt năng lực quản lý
Tuy nhiên, thu nhập cao thường đi kèm với đánh đổi về thời gian cá nhân, sức khỏe và sự ổn định cuộc sống.
5. Bản chất công việc của kỹ sư thiết kế
Kỹ sư thiết kế làm việc chủ yếu trong môi trường văn phòng, tập trung vào việc tính toán, triển khai bản vẽ và giải pháp kỹ thuật cho công trình.
Các công việc điển hình của kỹ sư thiết kế gồm:
- Phân tích phương án kiến trúc – kết cấu – MEP
- Tính toán tải trọng, cấu kiện
- Triển khai bản vẽ kỹ thuật, bản vẽ thi công
- Phối hợp với các bộ môn khác
- Chỉnh sửa, tối ưu hồ sơ theo yêu cầu
Công việc thiết kế yêu cầu độ chính xác cao, làm việc nhiều với số liệu, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
6. Yêu cầu về năng lực và tính cách đối với kỹ sư thiết kế
Thiết kế là hướng đi phù hợp với những người có nền tảng học thuật tốt và khả năng tập trung cao. Một số yêu cầu quan trọng gồm:
- Kiến thức lý thuyết vững: Kết cấu, vật liệu, cơ học, tiêu chuẩn
- Khả năng tư duy logic và phân tích
- Tính tỉ mỉ, cẩn thận: Một sai sót nhỏ có thể ảnh hưởng toàn bộ công trình
- Kiên trì và ổn định: Làm việc lâu với bản vẽ, số liệu
Những người thiên về thiết kế thường là người ưa môi trường ổn định, ít di chuyển, thích đào sâu chuyên môn.
7. Cơ hội nghề nghiệp và thu nhập trong lĩnh vực thiết kế
So với thi công, số lượng công ty thiết kế ít hơn, yêu cầu tuyển dụng khắt khe hơn. Tuy nhiên, thiết kế lại có lợi thế về chiều sâu chuyên môn.
Về thu nhập:
- Lương khởi điểm thường thấp hơn thi công
- Tăng chậm trong giai đoạn đầu
- Khi đạt trình độ cao (chủ trì, chuyên gia), thu nhập có thể rất tốt
Thiết kế phù hợp với những người có định hướng làm nghề lâu dài, chuyên sâu và bền vững.
8. So sánh khả năng chuyển hướng giữa thiết kế và thi công
Thực tế cho thấy:
- Kỹ sư đã quen thi công thường khó quay lại làm thiết kế do không quen ngồi văn phòng, làm việc tỉ mỉ
- Kỹ sư thiết kế lâu năm cũng ngại ra công trường vì môi trường khắc nghiệt
Vì vậy, giai đoạn 1–3 năm đầu sau khi ra trường là thời điểm quan trọng để thử nghiệm và định hình hướng đi phù hợp.
9. Hướng đi trung gian: Hồ sơ thi công và thanh quyết toán
Ngoài thiết kế và thi công trực tiếp, còn một hướng đi trung gian là làm hồ sơ kỹ thuật, thanh quyết toán.
Công việc này bao gồm:
- Lập hồ sơ nghiệm thu
- Hồ sơ hoàn công
- Hồ sơ thanh quyết toán khối lượng
- Kiểm soát chi phí dự án
- Hướng đi này phù hợp với những người:
- Có nền tảng thi công
- Muốn làm việc ổn định hơn
- Ít di chuyển công trường
- Có thể làm việc tại địa phương
10. Khả năng làm việc tại địa phương và cân bằng cuộc sống
Một vấn đề lớn của kỹ sư thi công là di chuyển xa, ít thời gian cho gia đình. Trong khi đó:
- Thiết kế và hồ sơ có thể làm việc ổn định tại một địa điểm
- Có thể xin việc tại tỉnh, thành phố nơi sinh sống
- Phù hợp với những người ưu tiên cuộc sống gia đình
Việc lựa chọn hướng đi cũng cần cân nhắc đến mục tiêu dài hạn và hoàn cảnh cá nhân.
11. Các hướng mở khác trong ngành xây dựng
Ngoài thiết kế và thi công, kỹ sư xây dựng còn có thể phát triển theo nhiều hướng khác:
- Ban quản lý dự án
- Chủ đầu tư
- Kinh doanh vật liệu, thiết bị xây dựng
- Tư vấn giám sát
- Đào tạo, chuyển giao kỹ thuật
Ngành xây dựng là một hệ sinh thái rộng, mỗi hướng đi đều cần kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tế.
12. Yếu tố quan trọng nhất khi lựa chọn hướng đi
Dù lựa chọn thiết kế, thi công hay bất kỳ hướng nào, yếu tố cốt lõi vẫn là:
- Thái độ học tập nghiêm túc
- Không ngừng nâng cao năng lực
- Hiểu rõ điểm mạnh và điểm yếu của bản thân
- Chủ động thích nghi với môi trường làm việc
Mỗi hướng đi đều có giá trị riêng nếu người làm đủ kiên trì và đủ năng lực theo đuổi.
